Facebook
Twitter
Google+
YouTube
Blog
RSS Feed
වෙසෙස් බූන්දි
මුතුරාජවෙල වනසන්නට පෙර
බූන්දි, 08:43:36
මීතොටමුල්ල ඛේදවාචකයෙන් පසු කොළඹ කුණු බැහැර කිරීම සඳහා දේශපාලකයින් සහ ඇතැම් අමනෝඥ්ඥ නිළධාරීන් විසින් වඩාත් සුදුසු ස්ථාන ලෙස තෝරාගනිමින් සිටින්නේ මුතුරාජවෙල,ජා ඇල,කඩවත වැනි ප්‍රදේශවල පිහිටි අනර්ඝ පාරිසරික වටිනාකමකින් යුතු තෙත්බිම් ය.

මෙම තෙත් බිමකට කොළඹ එකතුවන වෙන් වෙන්ව එකතු නො කළ මිශ්‍ර කසල බැහැර කිරිම තුළින් ඇතිවිය හැකි උපද්‍රවයේ පරිසර විද්‍යාත්මක පැතිකඩ සලකා බැලුවහොත් සැබැවින්ම එය මීතොටමුල්ල ඛේදවාචකයට වඩා බරපතලවනු නො අනුමානය. කොළඹින් ගෙනයන මිශ්‍ර කසල වල සංයුතිය සැලකුව හොත් එහි වැඩි ප්‍රමාණයක් කාබනික ආහාරමය අපද්‍රවය අන්තර්ගත වන අතර එමෙන්ම විවිධ ඉලෙක්ට්‍රොනික උපාංග කොටස්, බැටරි විදුලි බල්බ, ශාලක (detergent.), කෘමිනාශක, කාර්මික අපසාදන, මෙන්ම රෝහල්වලින් බැහැරවන සායනික අපද්‍රව්‍ය හා ඩයි මෙන්ම වර්ණක ආදිය අඩංගු බව අපි දනිමු.

ඒ පිළිබඳ සරල අවබෝධයක් ලබා ලැනිමට අප මුතුරාජවෙල වැනි තෙත්බිමකට මිශ්‍ර කසල බැහැර කළහොත් එම කුණුගොඩ තුළ සිදුවන ජෛව රසායනික ක්‍රියාවලිය පිලිබද අවධානය යොමුකරමු.බොහෝ දෙනා සිතන්නේ ආහාර කොටස් හා දිරායන කාබනික ද්‍රව්‍ය පරිසරට හානිකර නොවන අතර ඒවා කුණුගොඩ තුළ පොහොර බවට පත්වන බවකි. නමුත් එය එතරම් සරල නැත.සාමානයයෙන් කසලවල පවතින කාබනික අහාර ජිර්ණයට ලක්වන්නේ බැක්ටිරියා හා දිලීර ක්‍රියාකාරීත්වයෙනි.

මෙහිදි කුණු ගොඩේ පිටත ස්ථරවල ඔක්සිජන් හොඳින් පවතින නිසා පූර්ණ ස්වායු(Aerobic digestion) ජිර්ණය සිදුවන නමුත් අභ්‍යයන්තරයේ පවතින කසල වලට හොඳ ඔක්සිජන් සැපයුමක් නොමැති බැවින් සිදුවනුයේ නිර්වායු බැක්ටිරියා මගින් සිදුවන නිර්වායු ජීර්ණයක්(anaerobic digestion) වේ.මෙහිදි අවසන් ඵලය ලෙස මීතේන් හා අර්ධ ලෙස ජීර්ණය වු කාබනික සංයෝග වන ඇමයිනෝ අම්ල ,මේද අම්ල,ඇමීන වැනි සංයෝග මිශ්‍ර තරලයක් ගොඩනැගේ. මෙය( leachate) ක්ෂිරකය/ කසල කාන්දු දියර(Waste soup) ලෙස හඳුන්වයි.මෙහි රසායනික ක්‍රියාකාරිත්වය සැලකූ විට Higher oxygen demanding substance හෙවත් අධි ඔක්සිජන් ඉල්ලුමක් සහිතය.මෙය මළසිරුරක් කුණුවිමේදී ගලායන ඕජස හා සමාන තරලයකි.වැසි සමයේ දී හෝ වගුරුබිමෙන් කුණු කන්දට ජලය කාන්දුවිමේ දී මෙම දියරය මතුපිට ජලයටත් එමෙන්ම භුගත ජලයටත් කාන්දුවන අතර ඒ ඔස්සේ තරමක් බැහැරින් පිහිටි ජල මුලාශ්‍ර වෙතට ගමන්කොට ඒවා දූෂණයට ලක්කරයි.

මෙහි පවතින අධි ඔක්සිජන් ඉල්ලුම නිසා තෙත්බිමේ ජලයට මුසු වූ පසු එම ජලයේ දියවි ඇති ඔක්සිජන් ප්‍රමාණය සිඝ්‍රයෙන් පහළ වැටීම සිදුවේ. එහි ප්‍රතිඵලය වන්නේ ජලජ ජීවීන් විනාශ වෙමින් තෙත් බිමේ ජලය පල් වූ (Eutrophic condition) තත්වයකට පත්විමයි. ඇතැම් විට මෙම leachate තුළ පවතින අර්ධ ජීර්ණයට ලක්වු කාබනික ද්‍රව්‍ය කුණු කන්දේ ඇති කාර්මික කසලවල හා ශාලකවල (Detergent) පවතින ක්ලෝරීන් සමග ප්‍රතික්‍රියා කොට Ogano chlorate නැමැති උඝ්‍ර විෂ තැනිමට ද ඉඩකඩක් පවතී. එය කෘමිනාශක ඝනයේ විෂ ද්‍රව්‍යයකි.

ඉන්පසු අනෙකුත් රසායනික හා ඉලෙක්ට්‍රොනික අපද්‍රව්‍යවල ජිර්ණක ක්‍රියාවලිය සැලකුවහොත් බොහොමයක් කාර්මික අපසාදන, ඉලෙක්ට්‍රොනික උපාංග හා විදුලි බල්බ බැටරි හා වර්ණක ද්‍රව්‍ය දිරාපත්වීමේ දී නිකල් , කැඩ්මියම් ,ඊයම්, රසදිය වැනි බැර ලෝහ හා ඒවායේ ලවණ භුගත ජලයට කාන්දු වීම මෙන්ම තෙත් බිමෙහි ජලයට කාන්දු වීම ද සිදුවේ.


මීතොටමුල්ල ඛේදවාචකය
©nation.lk


උදාහරණයක් ලෙස ශ්‍රී ලංකාවේ සම්මත පානීය ජලයේ පැවතිය හැකි උපරිම රසදිය සාන්ද්‍රනය ලීටරයට මිලිග්‍රෑම් 0.001කි. සාමාන්‍යයෙන් එක් CFL බල්බයක රසදිය මිලිග්‍රෑම් 4ක් පමණ අන්තර්ගතය. ඒ අනුව කුණු ගොඩට බැහැරකරන එක CFL බල්බයකින් ජලය ලීටර හාරදහසක් පමණ පානයට නුසුදුසු මට්ටමට දූෂණයට ලක්කරනු ඇත.

මේවා ඇතැම් විට තරමක් දුර බැහැරින් පිහිටි ළිං වලට ද කාන්දුවිය හැක.මෙම බැර ලෝහ පිළිකා,ස්නායු රෝග හා අක්මාව ආශ්‍රිත රෝග වලට මුල් වන අතර ඇතැම් විට අනුරාධපුර පොළොන්නරු ප්‍රදේශවල පවතින ආකාරයේ දිර්ඝකාලීන වකුගඩු රෝගවලට ද හේතුවේ.

මෙම බැර ලෝහ තෙත් බිම් හා වගුරු බිම්වල පවතින පලා වර්ග , කොහිල,නෙලුම් අල වැනි ශාක තුළ සංචිත වන අතර එම ශාක මත යැපෙන මත්ස්‍යයින් හා අනෙකුත් සතුන්ගේ දේහ තුළ සංචිත වීම (Bio Accumulation/Persistence) සිදුවෙමින් අහාර දාම ඔස්සේ දුර බැහැර ප්‍රදේශවලට පවා ව්‍යාප්තවිම සිදුවේ.

මේවා හුදු පුරෝකථනයන් නොවන අතර පසුගිය දිනක ශ්‍රි ජයවර්ධන පුර විශ්ව විද්‍යාලයේ මහාචාර්ය නිලන්ති බණ්ඩාර මහත්මිය මොරටුව නගර සභා බල ප්‍රදේශයේ නාගරික කසළ අංගන ආශ්‍රිතව සිදුකල පර්යේෂණයකින් සොයාගනු ලැබුවේ එම මිශ්‍ර කසළ අංගනයට බැහැරින් පිහිටි ළිං ජලයේ කැඩ්මියම් සාන්ද්‍රනය ඉතා අහිතකර මට්ටමකින් ඉහළ ගොස් ඇති බවයි.

එපමණක් නොවේ. පරිසර විද්‍යාත්මකව ලෝක පරිමාණයේ මහත් ආන්දෝලනයකට ලක්වු මහා ව්‍යසනයක් වන ජපානයේ සිදු වූ මිනමාටා සිදුවිම (Minamata incident) සිදු වූයේ තෙත්බිමකට රසදිය අඩංගු අපද්‍රව්‍ය කාලයක් තිස්සේ මුදාහැරීම හේතුවෙනි.එහි ප්‍රතිඵලය ලෙස එම තෙත්බිම ආශ්‍රිත ජනයා වසර තිහක් තිස්සේ දරුණු ස්නායු රෝගයකට ගොදුරු වෙමින් මරණයට පත් විය.මෙය Dancing dog disease ලෙස ප්‍රසිද්ධියට පත්වූයේ මෙම බලපෑමට ලක්වු සුනඛයන් පවා කාලයක් ස්නායු අප්‍රාණිකව සිට දඟලමින් මියගිය බැවිනි.

එබැවින් එක් ව්‍යසනයකට තාවකාලික පිළිතුරක් ලෙස තෝරන විකල්පය මගින් තවත් ඛේදවාචකයකට මගපෑදීමට වගකිව යුතු නිළධාරින්ට මෙන්ම දේශපාලකයන්ට ද ජනතාව ඉඩ දිය යුතු නැත.

සාමාන්‍යයෙන් කසල රඳවනයක් ස්ථිරව සකස්කිරිමේ දී මූලිකවම සළකා බලන කරුණක් වන්නේ එම ප්‍රදේශයේ භූගත ජල මට්ටම ගැඹුරින් පැවතිම , අඩු වර්ෂාපතනය හා මතුපිට ගලායන ජලයට නිරාවරණය වීම සිදු නොවන පරිදි ස්ථාන තෝරාගැනිම ය.

එසේ තෝරාගන්නා ස්ථානයක වුව කසළ රඳවනයේ පතුල HDP වැනි ආවරණයකින් හොඳින් ආවාරණය කොට එතුළ එකතුවන කාන්දු දියර වෙනම නළ පද්ධතියකින් එක්රැස් කොට පිටතට ගෙන පිරිපහදු කරනු ලබනුයේ එම දියර පොළවට කාන්දුවීම හානිකර වන බැවිනි.එවන් පසුබිමක වටිනා තෙත්බිමකට අමු අමුවේ කසළ බැහැර කොට අනාගත පරපුරක් මහා ඛේදවාචකයක් කරා තල්ලුකර දැමීමට යමෙකු ක්‍රියා කරයි නම් එම නිළධාරීන් හා දේශපාලකයින්ද ඔවුන්ට උපදෙස් දෙන අන්ධ පරිසරවේදීන් පිළිබඳව ද මහජනයාට ඇතිවිය යුත්තේ කසළ වලට එහා ගිය පිළිකුලක් මිස අන් කවරක්ද?

එබැවින් මේ මොහොතේ තාවකාලිකව කසළ බැහැර කිරිමට යම් ස්ථානයක් තෝරා ගන්නේ නම් එවැනි ස්ථානයක් අනිවාර්යෙන්ම ජලයෙන් ඈත් වූ වියළි භුමියක් විය යුතු අතර එහි වුව ද භුමියට කාන්දුවීම වැලැක්විමේ නිසි ක්‍රමවේදයක් සකස්කර තිබිය යුතුම ය. ඒ සියල්ල පැවතිය ද තාවකාලික කසළ බැහැර කිරීම වචනයේ අර්ථයෙන්ම දින කිහිපයකට සීමා විය යුතු අතර එය තවත් කසළ කන්දක් බවට පත්වීම වැළැක්වීමට වග බලා ගත යුතුමය.


මීතොටමුල්ල නාය ගිය පසු
©dailymirror.lk

නමුත් බලධාරීන් කුණු දැමීමට භුමියක් තෝරාගැනිමේ දී සලකා බලා ඇති කාරණා වනුයේ එහි වන පරිසර විද්‍යාත්මක පසුබිම නොව භූමිය සදහා කිසිදු වියදමක් නොකර රජයේ රක්ෂිතයක් භාවිතයට ගැනීමත් මහජන විරෝධය අවම වීමට වාසස්ථාන වලින් බැහැර ස්ථානයක් තෝරාගැනිම යන පටු කාරණාවන් පමණි.

මෙහිදි තාවකාලික විකල්පයක් ලෙස බස්නාහිර පලාතේ බොහෝ ස්ථානවල පවතින මහා පරිමාණ කලුගල් කැණීම් සිදු කර පරිහාණියට ලක් වූ වලවල් සහිත භුමි මෙන්ම තෙත් බිම් පද්ධතියෙන් පරිබාහිරව පිහිටි වයස්ගත රබර් වගාවන් පවතින භුමියක් සපයා ගෙන එවැන්නක සාපේක්ෂව අඩු කාල සීමාවකින් සකස්කර ගත හැකි පාලිත බිම් පිරවුමක් (Controlled landfill) සකසා එයට තාවකාලිකව කොළඹ එකතුවන කසල බැහැර කිරිම වඩාත් යෝග්‍ය ම විසඳුමක් වනු ඇත. එහෙත් එවැන්නක් සදහා බලධාරින් යොමු නොවන වග අමිහිරිවුත් කටුකවූත් සත්‍යය නොවන්නට නම් ජනතාව සිය හඬ අවදි කළ යුතුම ය.

මුතුරාජවෙල ඡායාරූපය-© පූර්ණිමා පීරිස්
මේ වියමන ඔබේ මූණු පොතට එක් කරන්න-
Tags- Meethotamulla Garbage Issue, Waste Management Sri Lanka, Muthurajawela Wetland, Colombo Municipal Council, Soil Pollution, Water pollution
Plus
ප්‍රතිචාර
අඩවි දත්ත
Facebook Page
Boondi Google+
Boondi RSS
කපිල මහේෂ් රාජපක්ෂගෙන් තවත් වියමන්
කවි
ෆෙන්ෂුයි බුදුන් අනඳ හිමි හමුව..
කවි
තෙතක් නැති රෝහලේ බිල මත -වැතිර හිටියා සුභාෂිත පොත
කවි
ධීවරී ගීතය
කවි
මාතලී නෙත් අගින්
කවි
නූතන සිගිරි අප්සරාවක.....
තවත් වෙසෙස් බූන්දි
බුදු දහමට අනුව ඒබ්‍රහම් ටී. කොවුර් 'දේවදත්තයෙක්'ද?
උතුරු කොරියාවේදී ඔවුහු වනසා දමනු ඇත්තේ මිනිසත්බව සහ ආදරයයි!
රේගනොමික්ස් සිට රනිල්නොමික්ස් නොහොත් සුපිරි ආර්ථික සමාජ ආශ්වාදයේ සිට අර්බුදය දක්වා
ලස්සන ගැහැණු ළමයින්ටයි ඉදුණු තක්කාලිවලටයි ඇස් වහ වදිනවා වැඩියිලු!
ට්‍රම්ප්...!
බූන්දි නව ඊමේල් ලිපිනය- editorial@boondi.lk
BoondiLets
එලී වියෙසෙල් කියයි.
ඇතැම් විට අයුක්තියට එරෙහිව නැගී සිටීමට තරම් බලයක් අප සතුව නොතිබිය හැකිය. එහෙත් එම මොහොතේ ඊට විරෝධතාව දක්වන්නට අප අසමත් වන්නේ නම් කෙදිනකවත් ඒ සඳහා... [More]
What's New | අලුතෙන්ම
කවි| අද දවස මෙතෙකින් නිමයි..

10-Secs

(උපේක්ෂා ප්‍රේමතිලක) පල්ලියේ ගල් තාප්පය මුදුනත
පරෙවියන් පෙම් කෙළියි
හීන් අඬකින් ගීතිකාවක්
නැගෙයි බැසයයි

අර්ධ අඳුරැති සුරුවමක පාමුල... [More]
අදහස්| ගාමිණි වියන්ගොඩගේ සයිටම් ජපමාලයට පිළිතුරක්- 4

23-Mins

(අජිත් සී හේරත්) සිසුමර්දන, වැඩවර්ජන, වෙද දුර්ජන සහ කේ. ඩබ්ලිව්. ජනරංජන

රාවය කර්තෘ කේ. ඩබ්ලිව්. ජනරංජන "ශිෂ්‍යයන්ට ඥානය දෙන්නේ කවුද?" යනුවෙන් ලිපියක්... [More]
වෙසෙස්| නවකතාවේ නිදහස: අරාජික සිංහල නවකතා කිහිපයක් ඇසුරින් [දෙවන කොටස]

11-Mins

(සුදර්ශන සමරවීර) කෘත්‍රිම දූපත්

බණ කතා කීමට යාම නිසා නිර්මාණාත්මක අවගමනක යෙදෙමින් සිටි සුනේත්‍රා රාජකරුණානායකගේ නවකතාවලියේ එන නිර්මාණ එකකට එකක් වෙනස් කෘති මාලාවකි.... [More]
කවි| කැමීලියා මලේ හැම පෙත්තකම ආදරේ කවි ලියා ඇත.

38-Secs

(තුෂාරි ප්‍රියංගිකා) පුංචි කඳු මුදුනත හිඳ
ඔබ වයලීනය වයන විට
පාන්දරින් හිනැහෙන කැමීලියා මල් වලින්
මම කවි අහුලමි
ඔබට එකත්පසව එකතු කර තියමි..... [More]
කරන්ට්ස්| සිරි ගුණසිංහ

14-Secs

(ජගත් ගාමිණී මාවතගම) ඔබේ කවි හුල
ඉතා තියුණු ය
සිතු බිත බිඳ
ඇතුළු හද ගැබ වදින

සිත සයුරු පත්ලේ එලන... [More]
කතන්දර| දෙවියන්ගේ වැරැද්ද හෙවත් හදවත දෙබඩි වීම...

5-Mins

(විසල් සේනාතිලක) පසුව ලියමි-

කතාවක් පටන් ගැන්මට පෙර පසුව ලිවිය යුතු කොටස ලිවීම කියවන්නා තව දුරටත් කතාව වෙත බැඳ තබා... [More]
අදහස්| ගාමිණි වියන්ගොඩගේ සයිටම් ජපමාලයට පිළිතුරක්- 3

8-Mins

(අජිත් සී හේරත්) රජයේ වෛද්‍ය නිලධාරින්ගේ සංගමය හෝ වෛද්‍ය සභාව, සයිටම් ආයතනය ආරම්භ කරන අවස්ථාවේ එයට කිසිදු විරෝධයක් නොදැක්වී යැයි ගාමිණි වියන්ගොඩ පවසන්නේ... [More]
වෙසෙස්| සීමිත ලොවකට අසීමිත කවි තබා ගිය දිලිසෙන පියවර, සමර

4-Mins

(මාලතී කල්පනා ඇම්බ්‍රෝස්) ගෙවී ගිය නව වසක් පුරාවට සියවරකට වැඩිය පෙරළා බැලුණු පොතකි. දහ අට මසක් පුරාවට මග හැරුණු අකුරක් වේ නම් සොයා... [More]
කවි| රළ - වෙරළ හා ගල්පර

15-Secs

(රුවන් බන්දුජීව) කොහේදෝ යන ගමන්
කිසියම් සිදුවීමකින් කැළැඹී
එක්වනම හුන් තැනම
නතර වූවා වැන්න මේ කඳු

ගණන් ගන්නේ නැතිව... [More]
කවි| ඔව් මිස්, කැපුණෙ වචනෙකට නෙමෙයි.

20-Secs

(වජිර සුමේධ යසරත්න) ලේ ගලන
හදවත
තදින් මිරිකාගෙන
හෙතෙම රෝහල් ගතවිය
මොකද මේ?
කැපුණා වචනෙකට..... [More]
අදහස්| ගාමිණි වියන්ගොඩගේ සයිටම් ජපමාලයට පිළිතුරක්- 2

13-Mins

(අජිත් සී හේරත්) ඇති හැකි එවුන්ගේ කෑම ප්‍රශ්නය කෙසේද යත්...

ගාමිණි වියන්ගොඩ මේ රටේ උසස් පෙළ සමත්වන ශිෂ්‍ය සංඛ්‍යාවෙන් විශ්ව විද්‍යාලයට ඇතුළත්වීමේ අවස්ථාව ලැබෙන... [More]
වෙසෙස්| බුදු දහමට අනුව ඒබ්‍රහම් ටී. කොවුර් 'දේවදත්තයෙක්'ද?

4-Mins

(තිලක් සේනාසිංහ ) හේතුවාදය යනු Rationalism යන ඉංග‍්‍රීසි වදනෙහි සිංහල අරුත ය. මෙම ඉංග‍්‍රීසි වදන සඳහා සුදුසු සිංහල වචන කිහිපයක්ම මුල දී යෝජනා... [More]
කවි| උණපඳුරේ ඇවිත් රැඳුන කඩන් ආපූ සරුංගලේ (හිතුවක්කාර කසාදෙන් පැරදී ගෙදර ආ නංගී)

39-Secs

(ජනිත් විතාරණගේ) නංගිගේ මුල්වලට උඩහින් මන්න පිහිපාරවල් වැදුණා
සුද්දකරලා කර තියාගෙන ඒකි උස්සන් ගිහින් තිබුණා
ගැස්සිලා උඩ තිබුන කණකොක් කූඩූ වගයක් බිමට වැටුණා
කරන්නට කිසි දෙයක් නැති තැන ගිය දිහා අපි බලන් උන්නා

කොහේහරි ලොකු පලංචියකට අරන් යන්නට ඇතියි කියලා... [More]
ඔත්තු| 'යෙන්' දෘශ්‍ය කලා ප්‍රදර්ශනය- ජූනි 2

1-Mins

'යෙන්' (Yen) යන තේමාවෙන් නම් කරන ලද චිත්‍රකලා ප්‍රදර්ශනයක්, 2017, ජූනි 02 දින, පවස්වරු 5:00... [More]
අදහස්| ගාමිණි වියන්ගොඩගේ සයිටම් ජපමාලයට පිළිතුරක්- 1

9-Mins

(අජිත් සී හේරත්) ගාමිණි වියන්ගොඩ ශූරීන් තම සයිටම් ජපමාලය සතිපතා දිගින් දිගටම ජපකරයි. ඔහු සයිටම් විරෝධීන් යැයි සිතන සියල්ලන්ට එරෙහිව ද්වේෂය සහ වෛරය... [More]
ඔත්තු| රංජිනී ඔබේසේකරගෙන් Sinhala Poetry in Translation

22-Secs

ආචාර්ය රංජිනී ඔබේසේකර විසින් පසුගිය දශක කිහිපය පුරා වරින් වර පරිවර්තනය කරන ලද සිංහල කාව්‍ය... [More]
වෙසෙස්| උතුරු කොරියාවේදී ඔවුහු වනසා දමනු ඇත්තේ මිනිසත්බව සහ ආදරයයි!

10-Mins

(අන්ද්‍රෙ විල්ෂෙක් | අජිත් සී හේරත්) උතුරු කොරියාව ගැන සිතන විට මගේ මතකයට පළමුවෙන්ම නැගෙනුයේ පියොන්ග්යෑන්ග් අසල තායිදොන් නදියේ නිශ්චල ගම්භීර ජලතලය මත වූ මිහිදුම් පටලයන්ය.... [More]
කතන්දර| ඉරණවිල එළිය

6-Mins

(සහන් කසීර වික්‍රමසිංහ) 2016. 12.18
jessica_mclarck88@yahoo.com

ආදරණීය ජෙසිකා,

දුවටත් , අම්මාටත් සුබ නත්තලක් පතමි. සියලුම කටයුතු හොඳින් සිදුවෙනු ඇතැයි සිතන අතර නත්තල් රාත්‍රිය ඔබ දෙදෙනා... [More]
Boondi Dot Lk · බූන්දියේ අපේ වැඩක් · editorial@boondi.lk
Home · Currents · Raha · Sookiri · Kavi · Dosi · Music · Plus · Facebook