Facebook
Twitter
Google+
YouTube
Blog
RSS Feed
වෙසෙස් බූන්දි
මුතුරාජවෙල වනසන්නට පෙර
බූන්දි, 08:43:36
මීතොටමුල්ල ඛේදවාචකයෙන් පසු කොළඹ කුණු බැහැර කිරීම සඳහා දේශපාලකයින් සහ ඇතැම් අමනෝඥ්ඥ නිළධාරීන් විසින් වඩාත් සුදුසු ස්ථාන ලෙස තෝරාගනිමින් සිටින්නේ මුතුරාජවෙල,ජා ඇල,කඩවත වැනි ප්‍රදේශවල පිහිටි අනර්ඝ පාරිසරික වටිනාකමකින් යුතු තෙත්බිම් ය.

මෙම තෙත් බිමකට කොළඹ එකතුවන වෙන් වෙන්ව එකතු නො කළ මිශ්‍ර කසල බැහැර කිරිම තුළින් ඇතිවිය හැකි උපද්‍රවයේ පරිසර විද්‍යාත්මක පැතිකඩ සලකා බැලුවහොත් සැබැවින්ම එය මීතොටමුල්ල ඛේදවාචකයට වඩා බරපතලවනු නො අනුමානය. කොළඹින් ගෙනයන මිශ්‍ර කසල වල සංයුතිය සැලකුව හොත් එහි වැඩි ප්‍රමාණයක් කාබනික ආහාරමය අපද්‍රවය අන්තර්ගත වන අතර එමෙන්ම විවිධ ඉලෙක්ට්‍රොනික උපාංග කොටස්, බැටරි විදුලි බල්බ, ශාලක (detergent.), කෘමිනාශක, කාර්මික අපසාදන, මෙන්ම රෝහල්වලින් බැහැරවන සායනික අපද්‍රව්‍ය හා ඩයි මෙන්ම වර්ණක ආදිය අඩංගු බව අපි දනිමු.

ඒ පිළිබඳ සරල අවබෝධයක් ලබා ලැනිමට අප මුතුරාජවෙල වැනි තෙත්බිමකට මිශ්‍ර කසල බැහැර කළහොත් එම කුණුගොඩ තුළ සිදුවන ජෛව රසායනික ක්‍රියාවලිය පිලිබද අවධානය යොමුකරමු.බොහෝ දෙනා සිතන්නේ ආහාර කොටස් හා දිරායන කාබනික ද්‍රව්‍ය පරිසරට හානිකර නොවන අතර ඒවා කුණුගොඩ තුළ පොහොර බවට පත්වන බවකි. නමුත් එය එතරම් සරල නැත.සාමානයයෙන් කසලවල පවතින කාබනික අහාර ජිර්ණයට ලක්වන්නේ බැක්ටිරියා හා දිලීර ක්‍රියාකාරීත්වයෙනි.

මෙහිදි කුණු ගොඩේ පිටත ස්ථරවල ඔක්සිජන් හොඳින් පවතින නිසා පූර්ණ ස්වායු(Aerobic digestion) ජිර්ණය සිදුවන නමුත් අභ්‍යයන්තරයේ පවතින කසල වලට හොඳ ඔක්සිජන් සැපයුමක් නොමැති බැවින් සිදුවනුයේ නිර්වායු බැක්ටිරියා මගින් සිදුවන නිර්වායු ජීර්ණයක්(anaerobic digestion) වේ.මෙහිදි අවසන් ඵලය ලෙස මීතේන් හා අර්ධ ලෙස ජීර්ණය වු කාබනික සංයෝග වන ඇමයිනෝ අම්ල ,මේද අම්ල,ඇමීන වැනි සංයෝග මිශ්‍ර තරලයක් ගොඩනැගේ. මෙය( leachate) ක්ෂිරකය/ කසල කාන්දු දියර(Waste soup) ලෙස හඳුන්වයි.මෙහි රසායනික ක්‍රියාකාරිත්වය සැලකූ විට Higher oxygen demanding substance හෙවත් අධි ඔක්සිජන් ඉල්ලුමක් සහිතය.මෙය මළසිරුරක් කුණුවිමේදී ගලායන ඕජස හා සමාන තරලයකි.වැසි සමයේ දී හෝ වගුරුබිමෙන් කුණු කන්දට ජලය කාන්දුවිමේ දී මෙම දියරය මතුපිට ජලයටත් එමෙන්ම භුගත ජලයටත් කාන්දුවන අතර ඒ ඔස්සේ තරමක් බැහැරින් පිහිටි ජල මුලාශ්‍ර වෙතට ගමන්කොට ඒවා දූෂණයට ලක්කරයි.

මෙහි පවතින අධි ඔක්සිජන් ඉල්ලුම නිසා තෙත්බිමේ ජලයට මුසු වූ පසු එම ජලයේ දියවි ඇති ඔක්සිජන් ප්‍රමාණය සිඝ්‍රයෙන් පහළ වැටීම සිදුවේ. එහි ප්‍රතිඵලය වන්නේ ජලජ ජීවීන් විනාශ වෙමින් තෙත් බිමේ ජලය පල් වූ (Eutrophic condition) තත්වයකට පත්විමයි. ඇතැම් විට මෙම leachate තුළ පවතින අර්ධ ජීර්ණයට ලක්වු කාබනික ද්‍රව්‍ය කුණු කන්දේ ඇති කාර්මික කසලවල හා ශාලකවල (Detergent) පවතින ක්ලෝරීන් සමග ප්‍රතික්‍රියා කොට Ogano chlorate නැමැති උඝ්‍ර විෂ තැනිමට ද ඉඩකඩක් පවතී. එය කෘමිනාශක ඝනයේ විෂ ද්‍රව්‍යයකි.

ඉන්පසු අනෙකුත් රසායනික හා ඉලෙක්ට්‍රොනික අපද්‍රව්‍යවල ජිර්ණක ක්‍රියාවලිය සැලකුවහොත් බොහොමයක් කාර්මික අපසාදන, ඉලෙක්ට්‍රොනික උපාංග හා විදුලි බල්බ බැටරි හා වර්ණක ද්‍රව්‍ය දිරාපත්වීමේ දී නිකල් , කැඩ්මියම් ,ඊයම්, රසදිය වැනි බැර ලෝහ හා ඒවායේ ලවණ භුගත ජලයට කාන්දු වීම මෙන්ම තෙත් බිමෙහි ජලයට කාන්දු වීම ද සිදුවේ.


මීතොටමුල්ල ඛේදවාචකය
©nation.lk


උදාහරණයක් ලෙස ශ්‍රී ලංකාවේ සම්මත පානීය ජලයේ පැවතිය හැකි උපරිම රසදිය සාන්ද්‍රනය ලීටරයට මිලිග්‍රෑම් 0.001කි. සාමාන්‍යයෙන් එක් CFL බල්බයක රසදිය මිලිග්‍රෑම් 4ක් පමණ අන්තර්ගතය. ඒ අනුව කුණු ගොඩට බැහැරකරන එක CFL බල්බයකින් ජලය ලීටර හාරදහසක් පමණ පානයට නුසුදුසු මට්ටමට දූෂණයට ලක්කරනු ඇත.

මේවා ඇතැම් විට තරමක් දුර බැහැරින් පිහිටි ළිං වලට ද කාන්දුවිය හැක.මෙම බැර ලෝහ පිළිකා,ස්නායු රෝග හා අක්මාව ආශ්‍රිත රෝග වලට මුල් වන අතර ඇතැම් විට අනුරාධපුර පොළොන්නරු ප්‍රදේශවල පවතින ආකාරයේ දිර්ඝකාලීන වකුගඩු රෝගවලට ද හේතුවේ.

මෙම බැර ලෝහ තෙත් බිම් හා වගුරු බිම්වල පවතින පලා වර්ග , කොහිල,නෙලුම් අල වැනි ශාක තුළ සංචිත වන අතර එම ශාක මත යැපෙන මත්ස්‍යයින් හා අනෙකුත් සතුන්ගේ දේහ තුළ සංචිත වීම (Bio Accumulation/Persistence) සිදුවෙමින් අහාර දාම ඔස්සේ දුර බැහැර ප්‍රදේශවලට පවා ව්‍යාප්තවිම සිදුවේ.

මේවා හුදු පුරෝකථනයන් නොවන අතර පසුගිය දිනක ශ්‍රි ජයවර්ධන පුර විශ්ව විද්‍යාලයේ මහාචාර්ය නිලන්ති බණ්ඩාර මහත්මිය මොරටුව නගර සභා බල ප්‍රදේශයේ නාගරික කසළ අංගන ආශ්‍රිතව සිදුකල පර්යේෂණයකින් සොයාගනු ලැබුවේ එම මිශ්‍ර කසළ අංගනයට බැහැරින් පිහිටි ළිං ජලයේ කැඩ්මියම් සාන්ද්‍රනය ඉතා අහිතකර මට්ටමකින් ඉහළ ගොස් ඇති බවයි.

එපමණක් නොවේ. පරිසර විද්‍යාත්මකව ලෝක පරිමාණයේ මහත් ආන්දෝලනයකට ලක්වු මහා ව්‍යසනයක් වන ජපානයේ සිදු වූ මිනමාටා සිදුවිම (Minamata incident) සිදු වූයේ තෙත්බිමකට රසදිය අඩංගු අපද්‍රව්‍ය කාලයක් තිස්සේ මුදාහැරීම හේතුවෙනි.එහි ප්‍රතිඵලය ලෙස එම තෙත්බිම ආශ්‍රිත ජනයා වසර තිහක් තිස්සේ දරුණු ස්නායු රෝගයකට ගොදුරු වෙමින් මරණයට පත් විය.මෙය Dancing dog disease ලෙස ප්‍රසිද්ධියට පත්වූයේ මෙම බලපෑමට ලක්වු සුනඛයන් පවා කාලයක් ස්නායු අප්‍රාණිකව සිට දඟලමින් මියගිය බැවිනි.

එබැවින් එක් ව්‍යසනයකට තාවකාලික පිළිතුරක් ලෙස තෝරන විකල්පය මගින් තවත් ඛේදවාචකයකට මගපෑදීමට වගකිව යුතු නිළධාරින්ට මෙන්ම දේශපාලකයන්ට ද ජනතාව ඉඩ දිය යුතු නැත.

සාමාන්‍යයෙන් කසල රඳවනයක් ස්ථිරව සකස්කිරිමේ දී මූලිකවම සළකා බලන කරුණක් වන්නේ එම ප්‍රදේශයේ භූගත ජල මට්ටම ගැඹුරින් පැවතිම , අඩු වර්ෂාපතනය හා මතුපිට ගලායන ජලයට නිරාවරණය වීම සිදු නොවන පරිදි ස්ථාන තෝරාගැනිම ය.

එසේ තෝරාගන්නා ස්ථානයක වුව කසළ රඳවනයේ පතුල HDP වැනි ආවරණයකින් හොඳින් ආවාරණය කොට එතුළ එකතුවන කාන්දු දියර වෙනම නළ පද්ධතියකින් එක්රැස් කොට පිටතට ගෙන පිරිපහදු කරනු ලබනුයේ එම දියර පොළවට කාන්දුවීම හානිකර වන බැවිනි.එවන් පසුබිමක වටිනා තෙත්බිමකට අමු අමුවේ කසළ බැහැර කොට අනාගත පරපුරක් මහා ඛේදවාචකයක් කරා තල්ලුකර දැමීමට යමෙකු ක්‍රියා කරයි නම් එම නිළධාරීන් හා දේශපාලකයින්ද ඔවුන්ට උපදෙස් දෙන අන්ධ පරිසරවේදීන් පිළිබඳව ද මහජනයාට ඇතිවිය යුත්තේ කසළ වලට එහා ගිය පිළිකුලක් මිස අන් කවරක්ද?

එබැවින් මේ මොහොතේ තාවකාලිකව කසළ බැහැර කිරිමට යම් ස්ථානයක් තෝරා ගන්නේ නම් එවැනි ස්ථානයක් අනිවාර්යෙන්ම ජලයෙන් ඈත් වූ වියළි භුමියක් විය යුතු අතර එහි වුව ද භුමියට කාන්දුවීම වැලැක්විමේ නිසි ක්‍රමවේදයක් සකස්කර තිබිය යුතුම ය. ඒ සියල්ල පැවතිය ද තාවකාලික කසළ බැහැර කිරීම වචනයේ අර්ථයෙන්ම දින කිහිපයකට සීමා විය යුතු අතර එය තවත් කසළ කන්දක් බවට පත්වීම වැළැක්වීමට වග බලා ගත යුතුමය.


මීතොටමුල්ල නාය ගිය පසු
©dailymirror.lk

නමුත් බලධාරීන් කුණු දැමීමට භුමියක් තෝරාගැනිමේ දී සලකා බලා ඇති කාරණා වනුයේ එහි වන පරිසර විද්‍යාත්මක පසුබිම නොව භූමිය සදහා කිසිදු වියදමක් නොකර රජයේ රක්ෂිතයක් භාවිතයට ගැනීමත් මහජන විරෝධය අවම වීමට වාසස්ථාන වලින් බැහැර ස්ථානයක් තෝරාගැනිම යන පටු කාරණාවන් පමණි.

මෙහිදි තාවකාලික විකල්පයක් ලෙස බස්නාහිර පලාතේ බොහෝ ස්ථානවල පවතින මහා පරිමාණ කලුගල් කැණීම් සිදු කර පරිහාණියට ලක් වූ වලවල් සහිත භුමි මෙන්ම තෙත් බිම් පද්ධතියෙන් පරිබාහිරව පිහිටි වයස්ගත රබර් වගාවන් පවතින භුමියක් සපයා ගෙන එවැන්නක සාපේක්ෂව අඩු කාල සීමාවකින් සකස්කර ගත හැකි පාලිත බිම් පිරවුමක් (Controlled landfill) සකසා එයට තාවකාලිකව කොළඹ එකතුවන කසල බැහැර කිරිම වඩාත් යෝග්‍ය ම විසඳුමක් වනු ඇත. එහෙත් එවැන්නක් සදහා බලධාරින් යොමු නොවන වග අමිහිරිවුත් කටුකවූත් සත්‍යය නොවන්නට නම් ජනතාව සිය හඬ අවදි කළ යුතුම ය.

මුතුරාජවෙල ඡායාරූපය-© පූර්ණිමා පීරිස්
මේ වියමන ඔබේ මූණු පොතට එක් කරන්න-
Tags- Meethotamulla Garbage Issue, Waste Management Sri Lanka, Muthurajawela Wetland, Colombo Municipal Council, Soil Pollution, Water pollution
Plus
ප්‍රතිචාර
අඩවි දත්ත
Facebook Page
Boondi Google+
Boondi RSS
කපිල මහේෂ් රාජපක්ෂගෙන් තවත් වියමන්
වෙසෙස්
මිහිකත විකුණනු ලැබේ!- සොබාදහම වස්තුකරණයේ සිට නව ලිබරල් පරිසරවාදය දක්වා
කවි
ෆෙන්ෂුයි බුදුන් අනඳ හිමි හමුව..
කවි
තෙතක් නැති රෝහලේ බිල මත -වැතිර හිටියා සුභාෂිත පොත
කවි
ධීවරී ගීතය
කවි
මාතලී නෙත් අගින්
තවත් වෙසෙස් බූන්දි
ටෙඩිබෙයා සහ ස්ත්‍රී ලිංගිකත්වය
බුදු දහමට අනුව ඒබ්‍රහම් ටී. කොවුර් 'දේවදත්තයෙක්'ද?
උතුරු කොරියාවේදී ඔවුහු වනසා දමනු ඇත්තේ මිනිසත්බව සහ ආදරයයි!
රේගනොමික්ස් සිට රනිල්නොමික්ස් නොහොත් සුපිරි ආර්ථික සමාජ ආශ්වාදයේ සිට අර්බුදය දක්වා
ලස්සන ගැහැණු ළමයින්ටයි ඉදුණු තක්කාලිවලටයි ඇස් වහ වදිනවා වැඩියිලු!
බූන්දි නව ඊමේල් ලිපිනය- editorial@boondi.lk
BoondiLets
ලියෝන් ට්‍රොට්ස්කි කියයි.
ජීවිතය සොඳුරුය. මර්දනයෙන්, කෲරත්වයෙන් සහ සැහැසිකමින් ජීවිතය මුදවා මතු පරපුරට එය භුක්ති විඳින්නට ඉඩහල යුතුය.
What's New | අලුතෙන්ම
කතන්දර| "කළු කිටියා හරි නරකයි"- ළමා කතන්දරය [වීඩියෝව]

27-Secs

අනුෂ්කා රවිශංකර් පොඩිත්තන් වෙනුවෙන් රචනා කළ, ප්‍රියා කුරියාන් සිත්තම් කළ, "It's All the Cat's Fault!" සිඟිති කතන්දරය ඇසුරින් හැදූ කාටූනය.... [More]
ඔත්තු| 'තට්ට ගායිකාව' කෘතිය දොරට වැඩුම- සැප්. 2

1-Mins

රුමේනියානු- ප්‍රංශ අභූතරූපී නාට්‍ය රචක යූජෙන් ඉයොනෙස්කෝගේ La Cantatrice Cahuve හෙවත් The Bald Soprano නාට්‍යයෙහි... [More]
ඔත්තු| නේරංජනේ ඉස්නානේ- අගෝ. 29

16-Secs

2000 වසරේදී අතිශය ආදෝලනයට මෙන්ම නොනිල තහනමකට ලක්වූ කේ. කේ. සමන් කුමාරගේ 'නේරංජනේ ඉස්නානේ' නවමුද්‍රණය,... [More]
පොත්| සමහර කමටහන් සහ සමහර රජත

8-Mins

(ඩිල්ෂානි චතුරිකා දාබරේ) ශ්‍රී ලංකා පොත් ප්‍රකාශකයන්ගේ සංගමය විසින් පිරිනැමෙන 2016 වසරේ ප්‍රකාශිත ප්‍රශස්තත ම කාව්‍ය කෘතිය සඳහා වන රජත සම්මානය පසුගිය දා... [More]
කවි| An Attacked Mosque alias Sutta Palli

40-Secs

(ෆතීක් අබූබකර්) Poem embeds the same boy
twenty sixth time
into the memory of an attacked mosque
where thousand eyes of misery
are wide-opened scars... [More]
කතන්දර| රා ත්‍රි ය

2-Mins

(අරුශිමා කරුණාකලගේ ) ඒක හුඟක් කෙටි රාත්‍රියක්... මට උවමනා වුනේ ඒ රාත්‍රිය නවත්තන් ඉන්න... ඉවරයක් වෙන්න නොදී... අපි වෙනදා වගේම අසුන් ගත්තේ බිම... [More]
වෙසෙස්| මිහිකත විකුණනු ලැබේ!- සොබාදහම වස්තුකරණයේ සිට නව ලිබරල් පරිසරවාදය දක්වා

7-Mins

(කපිල මහේෂ් රාජපක්ෂ) සේද මාවත පසුකර රුවල් නැවෙන් වෙළදාමේ ගිය වෙළෙන්දා විසිතුරු ඇඳුම් ආයිත්තම් මහද්වීපයෙන් මහද්වීපයට ගෙන ගොස් වෙළදාමේ යෙදුණි. ඒ යුගය වන... [More]
රත්තරං ටික| දේශපාලන කිණිතුල්ලෝ

1-Mins

(සුනන්ද මහේන්ද්‍ර) සෝමෝසයේ වැසියෝ අත් පා බඳින ලද මිනිසෙකුට කුරිරු ලෙස තලමින් රංග භූමියට පිවිසෙති. ඒ මිනිසා... [More]
රංග| ඇරිස්ටොෆනීස් -සම්භාව්‍ය කොමඩියේ පියා- සහ ඔහුගේ කෘති

4-Mins

(සංජීව නුවන් ගුණරත්න) ශ්‍රේස් දෙවඟනාවෝ, සදාකාලික නිවහනක් සොයා යද්දී එය සොයා ගත්තේ ඇරිස්ටොෆනීස්ගේ ආත්මයෙහිය.
-ප්ලේටෝ- මධුසාදය- ඩී.ආර්.පෙන්නම්පෙරුම පරිවර්තනය

ඇරිස්ටොෆනීස් ක්‍රි.පූ. 444 දී ඇතෑන්ස් නගරයේදී උපත... [More]
රත්තරං ටික| ධනේශ්වරයේ නැගීම- කොමියුනිස්ට් ප්‍රකාශනයෙන්

2-Mins

ධනපති පංතියේ යුගය වන අපේ මෙම යුගයට අයත් විශේෂ ලක්ෂණය නම් එය පංති ප‍්‍රතීඝතය සරල... [More]
පරිවර්තන| ආත්මීය කුණාටුව

13-Secs

(එමිලි ඩිකින්සන් | මාලතී කල්පනා ඇම්බ්‍රෝස්) පහර දුනි එය මට, හැමදාම
නැවුම් විය අකුණුසර,
වලාවක ක්ෂණික විවරයකින්
විහිදුවන ගින්නක්ව

දැවී එය මා රෑ කල... [More]
පරිවර්තන| පීඩිතයෝ

47-Secs

(එදුවාර්දෝ ගලියානෝ | මහේෂ් මුණසිංහ) බල්ලෙකු මිලට ගැනීමට මැක්කෝ සිහින දකිති
බඳුන් පිරෙන්නට වාසනාවේ වැසි වැටෙතැයි
පීඩිතයෝ සිහින දකිති

එහෙත් වාසනාවේ වැසි නම් නොවැටෙයි
ඊයේ නොවේ අද, හෙට, අනිද්දා කවදාවත්... [More]
කතන්දර| "හඳහාමී මගෙ යාලූ"- ළමා කතන්දරය [වීඩියෝව]

27-Secs

රෝහිණී නිලේකානි පොඩිත්තන් වෙනුවෙන් රචනා කළ, "The Moon and The Cap" සිඟිති කතන්දරය ඇසුරින් හැදූ කාටූනය.

Sinhala Translation of... [More]
කවි| තාත්තේ කෝ ඔය ඉදිමුණ අත දෙන්න....

46-Secs

(තුෂාරිකා ඇන්තනි) කැණියුලාවේ ඵලක් නොමැති බැල්මත්
බෙහෙත් විද දෙන
නිමා නැති රුදුරු රිදුමත් නවතා
මට පුළුවනි ලොවම අතැ'ර
රෝගී ඔබ අත පිරිමැද මැද
ඔබ ළඟම ගැවසී... [More]
කතන්දර| "රජ්ජුරුවෝ කෙට්ටු වෙලෝ"- ළමා කතන්දරය [වීඩියෝව]

24-Secs

පරිස්මිතා පොඩිත්තන් වෙනුවෙන් ලියා සිත්තම් කළ, "Fat King Thin Dog" සිඟිති කතන්දරය ඇසුරින් හැදූ කාටූනය.

Sinhala Translation of the Kids... [More]
ඔත්තු| "රාජ්‍ය සේවකයාට සමාජ මාධ්‍ය අකැපද?" කතිකාව- ජූලි 26

12-Secs

"මූණුපොතේ කවි ලියූ ගුරුවරයාට දඬුවම් කිරීම -වර්තමානයෙන් අනාගතයට- රජයේ සේවකයාට සමාජ මාධ්‍ය අකැපද?" යන මැයෙන්... [More]
වෙසෙස්| ටෙඩිබෙයා සහ ස්ත්‍රී ලිංගිකත්වය

5-Mins

(ඩිල්ෂානි චතුරිකා දාබරේ) ප්‍රවේශය

ප්‍රාථමික අවධියේදී ගැහැණු ළමුන් රුචි කරනුයේ තම අනුරුව දරන බෝනික්කන්ටය. අනාගතයෙහි වීමට අපේක්ෂිත මාතෘ සංකල්පයට සිය කුටුම්භ කාරකාදීන් සහ පොදු... [More]
ඔත්තු| කොළඹ නාට්‍ය කතිකාව නව මුහුණුවරකින්- ජූලි 25

39-Secs

ඉන්ටර් ඇක්ට් නාට්‍ය කණ්ඩායම පසුගිය වසර පුරා පවත්වාගෙන ආ කොළඹ නාට්‍ය කතිකාව නව මුහුණුවරකින් මේ... [More]
Boondi Dot Lk · බූන්දියේ අපේ වැඩක් · editorial@boondi.lk
Home · Currents · Raha · Sookiri · Kavi · Dosi · Music · Plus · Facebook