Facebook
Twitter
Google+
YouTube
Blog
RSS Feed
වෙසෙස් බූන්දි
පරිසරවාදි සාහිත්‍ය න්‍යායක අවශ්‍යතාව
බූන්දි, 23:31:54
ඒක් භාෂාවකට අනන්‍ය වූ සාහිත්‍යක් ඇති බව අපි දනිමු. එසේම ඇතැම් භාෂාවකට සාහිත්‍යක් නොපැවතීමේ අවකාශයය ද පවතී. එහෙත් මෙහිදී සාකච්ඡාවට බඳුන් වන්නේ විවිධ භාෂාවන්ට අනන්‍යය වූ සාහිත්‍යක් පිළිබඳව නොව, විවිධ සාහිත්‍ය ශානරයන් පිළිබඳ විවිධ සාහිත්‍ය විචාරකයන් සිය මතවාදයන් විචාරාත්මක අවකාශයේ සැරිසරන්නට ඉඩ සලස්වන සාහිත්‍ය විචාරවාදයක් පිළිබඳවය. මෙහිදී විශේෂයෙන්ම වැදගත් වන්නේ ලංකා සමාජ සන්දර්භය තුළ කථිකාමය වශයෙන් හීනතාවයක් පෙන්නුම් කරනු ලබන සාහිත්‍ය න්‍යායයක් පිළිබඳව මෙහිදී සලකා බැලීමට මා උත්සාහ කරමි. විවිධ සාහිත්‍ය ශානරයන් අතර නවකතාව, කෙටි කතාව, කවිය, නාට්‍ය, චිත‍්‍රපටය, ගීතය ආදී වූ වශයෙන් සාහිත්‍ය ශානරයන් ප‍්‍රමාණයක් පවතී. මේ සෑම සාහිත්‍ය ශානරයක්ම මතුපිට අවකාශය ස්පර්ශ කිරීමෙන් යම් රසවින්දනයක් ලබාගැනීමේ අවකාශය රස විදින්නාට නිරායාසයෙන් ලැබේ. විශේෂයෙන්ම පැරණි සාහිත්‍යය තුළ මෙම ලක්ෂණය ඉස්මතුව පෙනේ. විවිධ සාහිත්‍ය විචාර මතවාද ඔස්සේ විවිධ විචාරකයන් ඒ ඒ සාහිත්‍ය ශානරයන් පිළිබඳව කලින් සඳහන් තළ ආකාරයටය මතුපිට අවකාශය තුළ පෙනෙන්නට පවතින දෙයට එහා ගිය ගැඹුරක් සොයා යාමේ උත්සාහයක නිරත වේ. මෙහිදී වැදගත්ම කාරණය වන්නේ එකී ගැඹුර සොයායාමේ ගමන් මඟ සඳහා ලාංකීය සාහිත්‍ය විචාරකයන් තවදුරවත් සලකා බලනු ලබන්නේ මාක්ස්වාදී සාහිත්‍ය න්‍යාය, ස්ත‍්‍රීවාදී සාහිත්‍ය න්‍යාය, මනෝ විශ්ලේෂණවාදී සාහිත්‍ය න්‍යායය ආදී වශයෙන් වූ සාහිත්‍ය න්‍යායන් කීපයකි. මා මෙහිදී මෙකී සාහිත්‍ය න්‍යායන් ඔස්සේ සාහිත්‍ය ශානරයන් පිළිබඳව විචාරයක් සිදු කිරීම කිසිසේත් වැරැද්දක් සේ නොදකින අතර එකී සාහිත්‍ය විචාර ප‍්‍රවේශයන් සාහිත්‍ය ක්ෂේත‍්‍රය තුළ විශාල කාර්යයභාරයක් සිදු කිරීම සඳහා ඉවහල් වූ බව මෙන්ම ඉදිරියටත් ඉවහල් වන බව අවිවාදයෙන් පිළිගනිමි.

විවිධ සාහිත්‍ය ශානරයන් පිළිබඳව නවමු ප‍්‍රවේශයකින් යළි සළකා බලන්නට ඇරයුම් කරනු ලබන සාහිත්‍ය න්‍යායයක් ලෙස පරිසරවාදී සාහිත්‍ය න්‍යාය (ECOCRITICISM) හඳුනා ගත හැක. පරිසරවාදී සාහිත්‍ය විචාර ධාරාව මතුවන්නේ 1970-80 කාලයේය. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය හා බි‍්‍රතාන්‍ය තුළ මතු වුනු මෙම සාහිත්‍ය න්‍යාය අද වන විට පුළුල් ලෙස පැතිරගොස් ඇත. පරිසරවාදී සාහිත්‍ය න්‍යායය සරලවම අර්ථ දක්කනවා නම් පරිසරය හා සාහිත්‍ය අතර පවතින ඥාතීත්වය මෙහිදී අවධාරනයට ලක්කරයි. විශේෂයෙන්ම විසිවන සියවස අග භාගයේ පරිසරය සම්බන්ධයෙන් මිනිසුන් සිතන ආකාරය සෑහෙන දුරට වෙනස් වන්නට පටන් ගැණුනි. මෙහිදී ඉතාම වැදගත් කාරණය වන්නේ විසිවන සියවසට පෙර පොදුවේ සමාජය තුළ ජීවත් වූ මිනිසා පරසරය පිළිබඳව සලකා බලනු ලැබුවේ පරිසරය සමඟ කරනු ලබන නිරන්තර අරගලය තුළ තමන් ලබා ගන්නා ජයග‍්‍රහණයන් පිළිබඳවයි. උදාහරණයක් ලෙස වනාන්තරය යනු ස්වභාව දහමේ අපූරු නිමවුමකි. එහෙත් වනාන්තර එලිපෙහෙළි කිරීම මිනිසා ලැබූ විශිෂ්ට ජයග‍්‍රහණයක් ලෙස මිනිසුන් සිතන්නට පුරුදුව සිටියේය. විශේෂයෙන්ම මෙහිදී සඳහන් කළ යුතු වැදගත් කාරණය වන්නේ ස්වභාව ධර්මය මිනිසුන් දැක්කේ ස්වකීය අවශ්‍යතාවයන්ගේ වපසරිය තුළ තමන්ට අවැසි අයුරින් හීලෑ කරගැනීමයි. සොබා දහම හීලෑකරගැනීම ශිෂ්ටාචාරයේ ප‍්‍රධාන අරගලය ලෙස විසිවන සියවසට පෙර සිටි මිනිසුන් විශ්වාස කරනු ලැබුවේය. උදාහරණයක් ලෙස මිනිසුන් විසින් ගසක් ස්වකීය අවශ්‍යතාවයක් වූ මේසයක් නිර්මාණය කරගැනීමේ වුවමනාව වෙනුවෙන් කපා ගැනීම යනු සොබා දහම හීලෑ කිරීමකි. එනම් මෙය සොබා දහම හීලෑ කිරීමේ ප‍්‍රතිඵලයකි. මිනිසුන් විසින් විවිධ වූ අවශ්‍යතාවයන් වෙනුවෙන් පරිසරය හීලෑ කරගනිමින් කරනු ලබන අරගලයේ එක් අවස්ථාවක් ලෙස සංස්කෘතිය (CULTURE) නිර්මාණය කරගනී. මිනිසා සංවර්ධනය ලෙස වටහා ගත්තේ ඒ අයුරින් පරිසරය හීලෑ කරගනිමින් කරනු ලබන ක‍්‍රියාකාරකම්ය. මෙහිදි මාගේ මතකයට නැගෙන්නේ මහත්මා ගාන්ධි විසින් ප‍්‍රකාශ කරන ලද ප‍්‍රකාශයකි. එනම් "සොබා දහමට මිනිසුන්ගේ අවශ්‍යතාවන් සම්පූර්ණ කිරීමට හැකියාව තිබුනත් මිනිසුන්ගේ තණ්හාව පරිපූර්ණත්වයට පත් කිරීමට නොහැකි බවයි.” පරිසරය හා මිනිසා යනු දෙදෙනෙක් යනුවෙන් අර්ථ දැක්වීම යළි සිතා බැලිය යුතුය. විශේෂයෙන්ම මිනිසා යනු පරිසරයේම තවත් එක් කොටසකි. මිනිසා යනු පරිසරයේ හිමිකරුවා නොවන බව පරිසරවාදී සාහිත්‍ය න්‍යායය ඔස්සේ මිනිසාට මනාව ඒත්තු ගන්වයි.

ඉහත සඳහන් කළ ආකාරයට විසිවන සියවසේ මැද භාගය වන තෙක්ම මිනිසාගේ දියුණුවේ රහස ලෙස මිනිසුන් විශ්වාස කරනු ලැබුවේ සොබා දහම හීලෑ කිරීම පිළිබඳව ක‍්‍රියාවලියයි. නමුත් 1970-80 කාලය තුළ බටහිර සමාජ සන්දර්භය තුළ ස්වභාව දහමට එරෙහි මිනිසා පිළිබඳ යළි සළකා බැලීමේ ප‍්‍රතිඵලයක් ලෙස පරිසරවාදී සාහිත්‍ය න්‍යාය ආරම්භවේ. මේ සඳහා මූලික වූ හේතු කාරනා විශාල ප‍්‍රමාණයක් පැවති අතර ඒ සඳහා මූලිකම හේතුවක් ලෙස, පොසිල ඉන්ධන වලට අත් වූ ඉරණම සඳහන් කළ හැක. එනම් කාලයාගේ ඇවැමෙන් මිනිසාට අවබෝධ වෙන්න පටන්ගත්තා බලශක්ති ප‍්‍රභවයක් ලෙස පොසිල ඉන්ධදන දිනෙන් දින හීන වෙමින් යන බව. මෙකී යථාර්ථයත් සමඟ මිනිසා ස්වභාවදහමේ හිමිකරුවා නොව ස්වභාවදහමේ තවත් එක් කාටසක් යන්න සිතා බලන්න පුරුදු විය. එනම් මිනිසා පරිසරය සමඟ සුසංයෝගයෙන් කටයුතු කළ යුතුය යන කාරනා සළකා බලන්නට මිනිසා උත්සාහ කරනු ලැබුවේය.

පරිසරවාදී සාහිත්‍ය න්‍යායය මූලික වශයෙන්ම හදුන්වා දෙනු ලැබුවේ ශෙරිල් ගෝල්ෆේලි (CHERYLL GLOTFEL) නම් වූ මහචාර්යවරියයි. ඇය විසින් ASSOCIATION FOR THE STUDY OF LITERATURE AND ENVIRONMENT නම් වූ සංවිධානය පිහිටුවා ගනු ලැබිණි. මෙම සංවිධානය ඔස්සේ මුල්කාලීන පරිසරවාදී සාහිත්‍ය න්‍යායාත්මක රචනා විශාල සංඛ්‍යාවක් ඉස්මතු විය.

කවිය නම් වූ සාහිත්‍ය ශානරය ඔස්සේ පරිසරවාදී සාහිත්‍ය න්‍යාය ඇසුරු කර ගනිමින් පරිසරය හා සාහිත්‍ය අතර ඥාතීත්වය අවබෝධ කරගැනීමේ අවකාශය පවතී. ඒ සඳහා මා මූලික වශයෙනම තෝරා ගනු ලැබුවේ නන්දන වීරසිංහගේ කාව්‍ය පඨිතයකි.

කළු ගල් ඇදි
නැඟි
මට හිමි
බින් කඩ
හැර යමි
මඳකට
සඳ වෙත
පවරා
මොළොක් කරන ලෙස


මෙම පඨිතය දෙස ඕනෑකමින් බැලීමේදී පෙනී යන්නේ ඒ තුළ කවියා පරිසරය ස්වකීය නිර්මාණ අවකාශය තුළ කොතරම් දුරට කේන්ද්‍රීයත්වයට පත්තර ඇත්ද යන්නයි. දෛනික ජීවන ගමනේ මිනිසා විවිධ රැකියාවන් තුළ ස්වකීය කාය ශක්තිය මුදා හරිනු ලබන්නේ නිරන්තර ජීවන අරගලයේ දෛනික ජයග‍්‍රහණයන් වෙනුවෙනි. එකී පසුබිමක සොබා දහමේ ඒ ඒ නිමේශයන් තුළ මිනිසා නැවත නැවතත් සොබා දහමේ අනවරත මෙහෙවරේ කොටස්කරුවන් වන බව මේ කාව්‍ය වියමන තුළ නැවත නැවතත් අවධාරණය කරයි. සඳ වෙත පවරා යන ගමන තුළ විද්‍යමාන වන්නේ කථකයා නැවත නැවතත් ස්වභාව දහමේ තවත් එක් කොටස් කරුවෙක් නොවන වග නොවේද?

පරිසරවාදී සාහිත්‍ය න්‍යායය පිළිබඳ සඳහන් කිරීමේදී නිරන්තර මගේ මතකය දිව යන හයිකු කවියක් වේ.

"කේතළයට අන්ඩක්
ඉන්න මම ඉල්ලාගෙන එන්නම්
තොරක් නැතිව කෑ ගහන
පැණි කුරුල්ලාගේ උණ පඳුරෙන්"


මෙම හයිකු කවිය ඔස්සේ අපූරු ප‍්‍රකාශයක් ඉස්මතු වේ. අපි සාමාන්‍ය සමාජ ජීවිතය තුළ අපි සතු සියලු වස්තු අපේය යන අනන්‍යතාවය මතට එකතු කරගනිමු. එහෙත් උණ පදුරේ සැබෑ උරුම කරුවන් පැණි කුරුල්ලන් වන බව හයිකු කවිය යළි යළිත් මතක් කර දෙයි. මෙම තොරතුරු වෙත අවධානය යොමු කිරිමේදි සාහිත්‍ය න්‍යායයක් වශයෙන් සමාජ කාර්යයභාරයක් සිදු කිරීමේ අවකාශ්‍ය තදින්ම පෙන්නුම් කරනු ලබන සාහිත්‍ය න්‍යායයක් ලෙස පරිසරවාදී සාහිත්‍ය න්‍යාය හඳුනාගත හැකිය.
මේ වියමන ඔබේ මූණු පොතට එක් කරන්න-
Tags- ECOCRITICISM, ECO CRITICISM, CHERYLL GLOTFEL, ASSOCIATION FOR THE STUDY OF LITERATURE AND ENVIRONMENT
Plus
ප්‍රතිචාර
අඩවි දත්ත
Facebook Page
Boondi Google+
Boondi RSS
දුමින්ද යූ. ගමගේගෙන් තවත් වියමන්
පොත්
සොබාදහම අපි සහ මීළඟ මීවිත
වෙසෙස්
සුබවාදී පෙරවදනක්- විකල්ප සංගීත ධාරාවේ මැදිහත්වීම
අදහස්
විශේෂ අවශ්‍යතා සහිත දරුවන් සඳහා කලාව
අදහස්
කියන දේ තරම්ම කියන ආකාරය ද වැදගත්....!
තවත් වෙසෙස් බූන්දි
ඇනා කැරනිනා සහ ඇනා ස්ටෙපානොව්නා
පාවුලෝ කොයියෝ හෙවත් පිස්සෙකු ගේ කතාව
සුන්දර කළු කෙල්ල- රූපී කෞවුර්ගේ අතිශය සුන්දර ආත්මය!
අරාබි සාහිත්‍යයේ ඛලීල් සලකුණ
තෝල්ස්තෝයි අදට වලංගු ද?
BoondiLets
පාවුලෝ කොයියෝ ලියයි.
ආදරේ කරන ඕනෑම කෙනෙක්, තමා එකිනෙකා හා නොමැති විට පවා එකිනෙකා තුල ජීවත්වෙනවා. සිරුරු දෙකක් හමුවුනාම ඒක හරියටම කුසලානයක් උතුරා යෑමක්. ඔවුනට පැය ගණක්, සමහරවිට... [More]
What's New | අලුතෙන්ම
Cine| අසන්ධිමිත්තා- වෘත්තයෙන් ආපස්සට

3-Mins

(ඩිල්ෂානි චතුරිකා දාබරේ) සාහිත්‍යය හෝ සිනමාපට තවදුරටත් සාම්ප්‍රදායික ආකෘතියම නොපතයි. රසවිඳින්නන්ව සාමාන්‍ය කතාවකින් නළවාදැමීමට නොහැකිය. තවදුරටත් ඔවුහුද හුරුපුරුදු නිර්මාණ ස්වභාවයම නොපතති. නිර්මාණකරුවකු... [More]
Cine| රාමු තුළ යළි රාමු වුණු "දැකල පුරුදු කෙනෙක්"

6-Mins

(විකුම් ජිතේන්ද්‍ර) මේ යුගය ඡායාරූප හා කැමරා යුගයක් වන අතර වෘත්තීය හෝ අර්ධවෘත්තීය කැමරා භාවිත කරන ආධුනිකයා පවා අධි සුන්දරත්වයෙන් යුතු ඡායාරූප... [More]
අදහස්| To Sir, With Love!

2-Mins

(තාරක වරාපිටිය) To Sir With Love යනු මීට වසර 28 කට පමණ ඉහතදී කළු සුදු ටෙලිවිෂන් තිරයකින් මා බැලු චිත්‍රපටයකි. එය එතෙක්... [More]
වෙසෙස්| මැදියම් රැයේ වාහනවලට අතවනන සුදු හැඳි ගැහැනිය

5-Mins

(තිලක් සේනාසිංහ ) අද මෙන් මහජනයා හෝ රථවාහන බහුල නොවූ මීට දශක හය හතකට පෙර ඇතැම් දිනවල මැදියම් රැය ආසන්නයේ දී කොළඹ බොරැල්ලේ... [More]
ඔත්තු| හෙල්මලී ගුණතිලකගෙන් 'සහස් පියවර'

5-Secs

හෙල්මලී ගුණතිලක විසින් රචිත පළමු කෙටිකතා එකතුව වන 'සහස් පියවර' කෘතිය මුද්‍රණද්වාරයෙන් එළි දක්වා තිබේ.... [More]
පොත්| ඉණෙන් හැලෙන කලිසමක් රදවා ගන්න තතනමින්...

2-Mins

(රෝහණ පොතුලියැද්ද) පුද්ගල නාමයක්, වාසගමක් දුටු කල්හි ඔහුගේ ජාතිය/ ආගම/ කුලය/ ලිංගය/ ග්‍රාමීය, නාගරිකබව සිතියම් ගත කිරීම සාමාන්‍ය පුරුද්දක්. නමුත් "ඩොමිනික් චන්ද්‍රසාලි"... [More]
කෙටියෙන්| මොන එල්ලුං ගස් ද?

10-Secs

(සුරත්) කුඩුකාරයෝ ටික විජහට එල්ලාලා
බේරා ගනිමු රට ඒකයි හදිස්සිය
මෙත්පල් මැතිඳු මුර ගානා හැටි දැකලා
ගිරවා මගේ දුන්නා එල ටෝක් එකක්

"එල්ලිය යුතු එවුන් දා ගෙන රෙදි අස්සේ... [More]
පොත්| උමතු වාට්ටුවට අප්පචිචී ඇවිත්!

6-Mins

(කේ.ඩී. දර්ශන) 'උඹට එහෙම යන්න බැහැ උඹ ඉන්න ඕනෙ මම ළඟ. මගේ හෙවණැල්ලෙන් මිදෙන්න උඹට බැහැ.'
(-41 පිට)

'මම ගල් ගැහී අප්පච්චී දෙස බලාගෙන... [More]
රත්තරං ටික| මෙන්න බත් කූරෙක්!

28-Secs

මත්සුවා බැෂෝ යනු කෘතහස්ත ජපන් කවියෙකි. බැෂෝගෙ කවිකාර කම දැක දිනක් ඔහුගේ ශිෂ්‍යයෙකු ද කවියක්... [More]
කවි| ජානූ! පේ‍්‍රමයෙන් විතැන් විය හැකි දැයි මට කියන්න

24-Secs

(තුෂාරි ප්‍රියංගිකා) එකින් එක මතක අහුලමි
මංජුසාවකි හදවත මතක අහුරමි
සීත හිමයේ මිදුණු හිමකැටිති යට
ඔබට කවි ලියා සඟවමි
ජානූ!
පසුපස සෙවණැල්ල සේ ඇදෙමි... [More]
පොත්| සෞන්දර්යය වෙනුවට කටු අතු- අපේ යුගයේ උරුමය!

13-Mins

(චූලානන්ද සමරනායක) කිවිඳියකගෙ කාව්‍ය ග‍්‍රන්ථයක් එළිදක්වන මොහොතක ඇගේ කවියට ප‍්‍රවේශ වෙන්න වඩාම සුදුසු මාවත මොකක්ද? මේක ටිකක් විසඳගන්න අමාරු ප‍්‍රශ්ණයක්. මොකද අද... [More]
ඔත්තු| 'නො පවතිනු වස් ප්‍රේමය ව පවතිමි' සහ 'පියා නො හැඹූ පියාපත්'- දෙසැ. 01

11-Secs

මාලතී කල්පනා ඇම්බ්‍රෝස්ගේ 'නො පවතිනු වස් ප්‍රේමය ව පවතිමි' සහ 'පියා නො හැඹූ පියාපත්' කාව්‍ය... [More]
වෙසෙස්| වාලම්පුරි- වාසනාව, විහිළුව සහ මිත්‍යාව

1-Mins

(තාරක වරාපිටිය) ලංකාවේ ඉහළ "අලෙවි වටිනාකමක්" ඇති, ‘අනුහස් ඇති’ ගුප්ත වස්තුවකි වාලම්පුරිය. මෙම ‘වටිනාකම’ තීරණය වන්නේ එහි ඇති ද්‍රව්‍යමය වටිනාකම හෝ වෙනත්... [More]
පොත්| "මතක වන්නිය" හෙවත් උතුරේ ශේෂ පත්‍රය

3-Mins

(සුරෝෂන ඉරංග) කලා කෘතියකින් භාවමය කම්පනයක් ඇතිකළ හැකි නම් එයට කිසියම් සමාජ බලපෑමක් සිදුකළ හැකිය. එසේ කම්පනයත්, පශ්චාත්තාපයත් ජනිත කළ, දමිළ බසින්... [More]
අදහස්| විද්‍යාවේ සියවසක පිම්ම!

2-Mins

(තාරක වරාපිටිය) පසුගිය සියවසේ මිනිස් ශිෂ්ඨාචාරය මුහුණපෑ ප්‍රධාන මාරක අභියෝග තුන වුයේ වසංගත, සාගත හා සංග්‍රාමයන්ය. ඒ සියවස තුල එසේ ඉන් මියැදුන... [More]
කරන්ට්ස්| "අඟ"

19-Secs

(උපුල් සේනාධීරිගේ) අංඟ පුලාවකට නැති මිනිස්සු
තම හිස අත ගෑහ
අඟක්... ඔව් අඟක්
රයිනෝසිරසක හැඩගත් අඟක්
මොළයක් නැති සිරසක්
තෙතක් නැති හදවතක්... [More]
වෙසෙස්| ඇනා කැරනිනා සහ ඇනා ස්ටෙපානොව්නා

7-Mins

(ඩිල්ෂානි චතුරිකා දාබරේ) ලියෝ තෝල්ස්තෝයි විරචිත ඇනා කැරනිනා නවකතාවේ ප්‍රධාන කථා නායිකාව වන ඇනා අර්කෙඩියෙව්නා කැරනිනා නමැති චරිතය ගොඩනැංවීම සඳහා තෝල්ස්තොයිට කාන්තාවන් කිහිප... [More]
පරිවර්තන| යෑම සහ ඒම අතර

20-Secs

(ඔක්තාවියෝ පාස් | නිලූක කදුරුගමුව) තම විනිවිද පෙනෙනබව සමඟ
ආලයෙන් බැඳුණු දහවල
අවිනිශ්චිතව ටැග්ගැහෙයි
යෑම සහ නැවතීම අතරමැද.
මුළු ලෝකයම නිසලව නැලැවෙන
මුහුදු බොක්කකිය දැන් වටකුරු පස්වරුව.... [More]
Boondi Dot Lk · බූන්දියේ අපේ වැඩක් · editorial@boondi.lk
Home · Currents · Raha · Sookiri · Kavi · Dosi · Music · Plus · Facebook